1999

Logo

Hier vindt u de jaargangen met daaronder de links naar de afzonderlijke nummers uit de jaargang
Klik op de link van het gewenste nummer en u krijgt een overzicht van dat nummer


 

Editieredactie: Jos de KockHandelingen2012 3 omslag

 

INLEIDING │ Jos de Kock
Kerk en sociale media

 

ARTIKEL │ Jan van der Stoep
Sociale media: een nieuwe vorm van communicatie

Een jaar of vijf geleden waren we nog nauwelijks bekend met sociale media als Facebook, Twitter, LinkedIn, Google+ of Hyves. Nu zijn deze media nauwelijks meer weg te denken uit onze samenleving. Maar wat betekenen deze media eigenlijk voor de communicatie tussen mensen? Vormen sociale media slechts een nieuw instrument om contact met elkaar te onderhouden? Of veranderen deze media ook onze manier van leven en daarmee de wijze waarop kerken georganiseerd zijn?


ARTIKEL │ Frank Bosman
Waarom ik vind dat we iets met sociale media moeten doen

In de vaart waarmee sociale media zich ontwikkelen lijkt het hogere management van de christelijke kerken verrast en ook wat huiverig een manier te zoeken om ermee om te gaan. Individuele pioniers lijken echter haarfijn aan te voelen hoe ze de nieuwe media kunnen benutten. Cultuurtheoloog en katholiek blogger Frank Bosman ziet de kansen: met sociale media komen oude vragen opnieuw aan het licht.


ARTIKEL │ Eric van den Berg
Sociale media in de greep van de Geest

Vanuit de twee werkmodellen ‘digitale presentie’ en ‘digitale werken van barmhartigheid’ schetst Eric van den Berg een theoretisch kader hoe christelijke professionals op het web te werk kunnen gaan.


ESSAY │ Aad Hofland
Internet als religieuze ruimte
Internet en contextualiteit … voorbij aan generalisaties

Hoe nodig is de protestantse digikerk Mijnkerk.nl die dit jaar als missionaire pioniersplek wordt gestart, vraagt masterstudent Aad Hofland zich af na een onderzoek. De hoeveelheid zinzoekers op het web lijkt het plan te rechtvaardigen, maar trekt zo’n digitaal ‘thuis’ niet eerder de al actieve leden dan de mensen aan de rand of zelfs daarbuiten?


ARTIKEL │ Ineke de Feijter
Like it! or not …
Kerkelijk beleid en sociale media

Wanneer dominante media in een cultuur wijzigen, zoals van drukpers naar elektronische naar digitale media, brengt dat op allerlei gebied verandering teweeg. Wat doen kerken met nieuwe media, wat verwachten ze ervan? Leidt dat tot veranderingen, en beperken die zich tot communicatie of betreffen die ook het wezen van de kerk of theologie? Hoe definiëren ze media en communicatie en welke ethische vragen zijn daarmee intrinsiek verbonden? Wat kan er eventueel beter? Ineke de Feijter focust op de vraag naar kerkelijk beleid ten aanzien van sociale media.


CASUS │ Janneke Nijboer
Sociale media en community-vorming
Pioniersplek Noorderlicht Breda

Twittergemeenschap, facebookcommunities, linkedingroepen. Het zijn allemaal vormen van gemeenschap die online te vinden zijn. Mijn kennismaking met deze communities is een paar jaar geleden begonnen, toen ik samen met een collega gevraagd werd het missionaire verlangen van de Protestantse Gemeente te Breda vorm te geven. In onze zoektocht naar nieuwe vormen van kerk-zijn ontdekten wij de sociale media als hulpmiddel daarbij.


ONDERZOEK │ Johan Roeland, Tetske van Dun, Elke Hauser, Lucas van Heerikhuizen, Aad Hofland, Ruard Ganzevoort, Martijn den Hollander,
                    Hijme Stoffels en Peter Versteeg
De (on)mogelijkheid van de digitale kerk
‘De kerk kan niet kerk zijn zonder interacties van vlees en bloed’

Sociale media en kerk zijn geen gescheiden werelden, maar worden veelal wel van elkaar onderscheiden, als zou er sprake zijn van een kerkelijk domein en een virtueel domein dat met name gebruikt kan worden voor public relations, informatievoorziening en missionaire doeleinden. In deze bijdrage verkennen wij een andere benadering, namelijk die van sociale media als kerk, als een ruimte, plaats of domein waarin kerk gestalte kan krijgen.

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Editieredactie: Tinne GrolusHandelingen2012 2 omslag

 

REDACTIONEEL │ Hans Schilderman
‘Handelingen is een uniek vaktijdschrift’
Drijfveren van een nieuwe hoofdredacteur

Toen ik begin januari van dit jaar voor het eerst als hoofdredacteur de redactievergadering van Handelingen voorzat, werd me de vraag gesteld naar mijn motivatie voor deze functie. Een terechte vraag, niet alleen voor de redactie, maar vooral ook voor de lezers van Handelingen: ‘Vertel over wat je drijft om ondanks je drukke leven hoofdredacteur te worden van Handelingen. Wat hoop je, waar wil je aan werken, wat vind je belangrijk?’


ARTIKEL │ Jessie Dezutter
Waar hebben we het over?
Religie in relatie tot geestelijke gezondheid

Hulpverleners worden steeds vaker geconfronteerd met religieuze en zingevingsthema’s in hun praktijk. Ook pastores geven aan behoefte te hebben aan meer informatie en kennis omtrent geestelijke gezondheid. Dit artikel speurt historie, kernconcepten en huidig onderzoek na, op zoek naar een gefundeerd antwoord op deze vragen en een zinvol kader voor de praktijk.


ARTIKEL │ Jos de Kock
Een veelbelovende benadering
Catechese volgens het meester-gezel-leerlingmodel

De catecheet die zijn of haar eigen persoon inbrengt in de catechesepraktijk is een belangrijke kern volgens het meester-gezel-leerlingmodel. Voor een kerk die de ambitie heeft een gemeenschap te willen zijn, gooit dit intergeneratieve leerproces hoge ogen.


ONDERZOEK │Marina Riemslagh
Recht op het doel af
Gespreksdoelstellingen van pastores

Marina Riemslagh deed de afgelopen jaren onderzoek naar de ethiek van het pastorale gespreksproces. Met het oog daarop hebben de pastores die aan het onderzoek deelnamen de doelstellingen die ze in pastorale gesprekken nastreven verduidelijkt. Het vooropgestelde doel markeert immers de middelen – de gespreksinterventies – die aangewend worden om dat doel te bereiken. In dit artikel schetst de auteur de doelstellingen voor pastorale gesprekken die pastores hanteren.


PRAKTIJK │ Suzan Willemse, Norbert Foudraine & Wim Smeets
De geestelijk verzorger op de intensive care
Een andere blik op intensieve zorg

Wie een intensive-careafdeling van een ziekenhuis binnenstapt, heeft vaak het gevoel een andere wereld binnen te treden. Meer dan op andere afdelingen van het ziekenhuis beweegt men zich er op de grens van leven en dood. Er heerst een serieuze sfeer, lachen is meer gedempt omdat er voortdurend mensen met ernstige zorgen en verdriet aanwezig zijn. Een ideale context, zou je denken, voor gesprek over zingeving en levensbeschouwing.


ERVARING │ Evert-Jan Vledder
Al horend bijbellezen

Wekelijks sta ik als predikant voor dezelfde uitdaging: om na intensief lezen van de bijbelteksten te komen tot een preek. Ik neem daarvoor de tijd. Toch gaat het mij niet anders dan menig ander: de tijd is kostbaar, de materie ‘hoekig’ en pasklare antwoorden zijn niet voorhanden. Teksten zijn er om voortdurend gehoord te worden, en als eerste sta ik aan de kant van de hoorders. Een luisteroefening.


TRENDBERICHT │ Jessie Dezutter
Religie en gezondheid
Professionalisering van een domein

Dit trendbericht beschrijft de recente ontwikkelingen en veranderingen op het gebied van religie en gezondheid. Het gaat om tendensen die naar voren komen in internationale en nationale publicaties van de laatste vijf jaar. De meest duidelijke ontwikkeling kan samengevat worden onder de noemer ‘professionalisering van het domein’. Dit toont zich zowel op het vlak van empirisch onderzoek als op het vlak van de implementatie in de praktijk. Daarbij wordt gezondheid breed bekeken en komen verschillende groepen werkzaam in zorg aan bod; gaande van artsen en verpleegkundigen, tot psychologen, therapeuten en pastoraal verzorgenden.
Het uitgebreidere literatuurbericht kunt u lezen op de website.

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Editieredactie: Sake StoppelsHandelingen2012 1 omslag

 

INLEIDING │ Berthilde van der Zwaag
Verschijningen van Christus in onze tijd

Ook in onze tijd zijn er mensen die hebben ervaren dat Christus aan hen verschenen is. Zij durven hier vaak niet over te spreken uit angst voor gek te worden versleten. In de kerk vinden ze soms geen gehoor en wordt het afgedaan als hallucinatie of projectie van eigen verlangens. Theologe Berthilde van der Zwaag onderzocht in het kader van haar studie theologie in welke situaties verschijningen plaatsvinden en wat de gevolgen ervan zijn voor de mensen die het meemaken. Ze schreef er in 2008 een boek over. In een tweede, afsluitend artikel laat ze zien wat er in redelijke zin over het waarheidsgehalte te zeggen valt.


REFLECTIE │ Jessie Dezutter & Jozef Corveleyn
Verschijningen kritisch beschouwd vanuit de godsdienstpsychologie

Anders dan de theologie is de godsdienstpsychologie niet op zoek naar het waarheidsgehalte van religieuze fenomenen, maar wil wel religieuze gedragingen en ervaringen verhelderen. Twee godsdienstpsychologen bespreken de al dan niet pathologische manifestatie van verschijningen, stellen een mogelijke psychologische verklaring voor en gaan kort in op hoe de gelovige zich kan verhouden tot de Christusverschijning.


REFLECTIE │ Ruard Ganzevoort
Ruimte scheppen voor het heilige

De ervaring van de goddelijke aanwezigheid is niet te plannen, maar het is wel mogelijk om de ruimte te scheppen waarin het zou kunnen gebeuren. Ruard Ganzevoort onderzoekt de theologische betekenis en waardering van verschijningservaringen en gaat in op de pastorale implicaties.


REACTIE │ Berthilde van der Zwaag
Is het werkelijk Christus?

Niet alle verschijningen hoeven werkelijk religieuze ervaringen te zijn. Een aanwezigheid van Christus is niet grijpbaar in die zin dat het empirisch aangetoond kan worden of dat een mens erover beschikken kan. Maar kan bijvoorbeeld een hallucinatie zo’n uitwerking hebben dat het een blijvende verbondenheid met Christus geeft? Berthilde van der Zwaag besluit deze slotreactie met haar eigen verschijningservaring.
(een uitgebreidere versie van dit artikel staat hier)


ARTIKEL │ André Mulder
Carnaval: religie in een nieuw jasje?

Of en in hoeverre is het carnaval te beschouwen als een vorm van ‘religie op straat’? André Mulder kijkt met open blik naar dit bonte verschijnsel, dat in veel plaatsen van Nederland, van Kloosterburen tot Maastricht, duizenden mensen op de been brengt. De uitkomst van zijn zoektocht verrast.

REACTIE │ Anton Simons
Gemaskerd

Bij André Mulder ondergaat het carnaval zelf, zo lijkt het, een wonderlijke transformatie. Eerst is het voor hem een ‘orgiastisch bacchanaal’. Geleidelijk gaat het via zijn gedistantieerde oog over in een uitreiken naar iets hogers, zoiets als het Koninkrijk van God. Zo lijkt het artikel een verkleedpartij waarin met de auteur het carnaval tot zichzelf komt.’ Anton Simons reageert. Twee levensverhalen meten zich en ontmoeten elkaar.


CASUSARTIKEL │ Gert de Jong

Kerkelijke gemeente als dynamische configuratie
Een analysemodel in gemeenteopbouwprocessen

Gert de Jong analyseert de verschuiving van ‘pertinent géén’ tot ‘per se wél’ een kerkgebouw voor gelovigen in de nieuwste wijken van groeistad Amersfoort.


ONDERZOEK │ Sake Stoppels & Marjolijn de Waal
Als de voorbijganger blijft…
Over voorgangers die na hun vertrek niet weggaan

Wat gebeurt er als een vertrokken voorganger blijft wonen in de plaats waar hij pastor is geweest en ook nog eens bij de gemeente of parochie betrokken blijft?

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Editieredactie: Henk de Roest

 

Alma Lanser, Leren leven in de gloria. Interview met Evert Jonker

Zijn moeder kon veertig minuten lang verhalen vertellen zonder dat je je een seconde verveelde. In het drukke Utrechtse eetcafé waar we neerstreken voor een interview, meldt Evert Jonker met zachte stem dat hij ‘wel op haar lijkt’. Ons gesprek bevestigt dat. Wij praatten twee uur, en af en toe een knikje, een hum of een samenvatting bleken voldoende om verteller Evert op stoom te houden.

 

Maarten den Dulk, Om te beginnen

Samen met Evert Jonker beluisterde Maarten den Dulk een afscheidspreek van een gezamenlijke studievriend. ‘God maakt het verschil’, klinkt het. Het zet Den Dulk aan tot een gedachte-experiment waarin het Hebreeuwse werkwoord bara onverwacht nieuwe betekenis krijgt. Over de praxis van God gesproken… Hier komen de contouren van nieuw leven aan het licht.

 

Gerrit Immink, Praxis van God?

In deze bijdrage wordt aandacht gevraagd voor de term ‘praxis van God’. Is die woordcombinatie van ‘praxis’ en ‘God’ houdbaar? Het praxisbegrip doelt op menselijke praktijken. Zou het mogelijk zijn om het begrip praxis van God daarmee in verband te brengen? En heeft dat zin?

 

Gijs Dingemans, Gods manifestatie in een materiële wereld. Drie zienswijzen


Nu de metafysica van een ‘bovenwereld’ of een ‘hemel’ is weggevallen; nu we beseffen te leven in een grenzeloze, kille, door de materie bepaalde kosmos, die door toeval en natuurwetten wordt beheerst; nu ook de traditionele antwoorden van de christelijke traditie uit onze samenleving zijn weggesleten, lijkt de vraag waar we de presentie en de praxis van God in onze moderne wereld moeten zoeken een van de meest existentiële problemen van onze tijd te zijn. Waar moeten we de diepste verankering en het meest fundamentele houvast voor ons leven zoeken? De auteur overweegt drie opties, die voor hedendaagse mensen aanlokkelijk lijken te zijn.

 

Wim Verboom, Ik wol ek sjonge

Onlangs gaf het kinderkoor Melody een uitvoering in de Dorpskerk in Hierden. Het was een complete happening om door de zingende en bewegende kinderen meegetrokken te worden. Ze zongen met mond en ogen, met hart en ziel, met hun hele lichaam. Ik werd er diep door geraakt. Ze zongen van God en zijn trouw, van Jezus en zijn liefde, van heil en hoop (Jonker 2003). En ineens zag ik het: hier gebeurt catechese; hier wordt geleerd door, met en ook van kinderen.

 

Albert Ploeger, Ruimte geven aan ‘het komen van God’

Waar draait het om in de catechetiek? Alles wat in kerkelijke leerprocessen gebeurt, zal in tune zijn met datgene waar het in Tenach en Evangelie om draait. Er gebeurt iets essentieels, er is aandacht voor de omgang van God en mens en voor de mensen onder elkaar. In dit artikel schetst de auteur van binnenuit wegen naar een persoonlijk beleefd geloof. Een uitgebreide versie van deze bijdrage is hier te lezen.

 

Evert Jonker, Gezichten zien (beeldbeschouwing)

 

Tjeu van Knippenberg, De ziel, een wichelroede

Zoals klanken betekenis krijgen via hun grondtoon, zo lijkt leren vruchtbaar te worden wanneer de ziel erin resoneert. Dit artikel laat zien hoe de ziel een oriëntatiepunt kan zijn onderweg. Zij werkt in mensen van alle tijden en kan de dagelijkse werkelijkheid relateren aan God die de bron ervan is.

 

Corja Menken-Bekius, Waken bij een grens

In dit artikel speurt de auteur naar wat mogelijk opening biedt aan de praxis van God bij het houden van een wake. Nauwkeurig beschrijft zij het ritueel van de wake die elke eerste zondag van de maand wordt gehouden bij het Detentiecentrum Kamp van Zeist, vlakbij de afslag Soesterberg van de A28. Zij neemt waar, geeft weer welke woorden klinken, wat wordt gezongen, gebeden en gedaan. Waarom deze wake? En waarom zo? Wat biedt dit ritueel en in welk perspectief kan het worden gezien? Waar wordt op gehoopt?

 

Geertje de Vries, Spreken omdat het nodig is. Een theologische reflectie op The Kings Speech

Kijkend naar een film gebeurt er van alles in het hoofd van de kijker. De kijker is niet alleen maar een spons, die het gebodene in zich opneemt. De beelden, verhalen en personages van het witte doek gaan een gesprek aan met wat zich in de biografie van de kijker heeft gevormd aan referentiekader. Zo wordt een nieuwe film, een nieuw verhaal geconstrueerd. De kijker geeft aan de film haar eigen zin.

 

Mi-Rang Kang, Jezus, de incarnatie van God. Vertolking van de Bijbel voor Koreaanse christenen

Dit artikel laat de betekenis van ‘het komen van God’ zien in de Koreaanse context. Hoe leerden Koreaanse christenen God kennen? Wat betekent God voor hen in hun dagelijks leven? De auteur zet haar persoonlijke reflecties in vier stappen uiteen. Ze kijkt naar het ontstaan van het Koreaanse christendom, dan naar de geschiedenis ervan, vervolgens naar de praktijk van het bijbellezen in het huidige Korea en ze sluit af met een reflectie op Jezus als incarnatie van God en daarmee op de incarnatie als hermeneutische methode.

 

Jaap de Lange, Ook bij de doop een dragend verhaal. Catechetisch-didactische overwegingen

De vraag mag gesteld worden of aan het ritueel van de doop in de gemeenschap het belang wordt toegekend dat het zo gezien verdient, en of het godsdienstpedagogisch wel de aandacht krijgt die het waard is. In deze bijdrage biedt de auteur enkele catechetisch-didactische overwegingen met het oog op de uitwerking in catechetische activiteiten voor verschillende leeftijdsgroepen.

 

Erna Zonne, Godsdienstpedagogiek behoeft nieuwe accenten

Dit artikel bericht over trends in het godsdienstonderwijs op basis van voor de godsdienstpedagogiek relevante publicaties vanaf 2006 tot 2011. Religie blijft voor jongeren belangrijk, maar het lijken vooral vage geloofsopvattingen die overheersen. Pluriformiteit en onkerkelijkheid, ook onder (aanstaande) leerkrachten, zorgen voor een behoefte aan nieuwe accenten in de studieboeken voor godsdienstonderwijs.

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Editieredactie: Wim Smeets

 

Wim Smeets, Meer dan één register

Waarom een themanummer over gespreksvoering in pastoraat en geestelijke verzorging? Er zijn al zoveel boeken over communicatie en gespreksvoering in begeleidende beroepen. Dat klopt, maar de meeste boeken vertrekken vanuit één bepaald gezichtspunt. Wil je dan verschillende gezichtspunten naast elkaar plaatsen, dan heb je al snel een stapel boeken nodig. Die literatuur kun je dan weer moeilijk onderling vergelijken, omdat de auteurs andere doelen voor ogen hadden en soms voor een ander lezerspubliek schrijven.
Kun je al die verschillende benaderingen van communicatie en gesprek wel binnen het bestek van één tijdschriftnummer onderbrengen? Het is inderdaad te hoog gegrepen om álle voorhanden zijnde benaderingen voor te stellen en ook om deze modellen in extenso te behandelen. Maar een eerste kennismaking – met verwijzing naar achtergrondliteratuur – is wel mogelijk.
De volgende benaderingen van de communicatie in pastoraat en geestelijke verzorging worden gepresenteerd: de verkondigende benadering, de non-directieve benadering, de narratieve benadering, de morele benadering, de oplossingsgerichte benadering. Enigszins apart staan de benaderingen vanuit de geestelijke begeleiding en de non-verbale benadering. Vijf elementen komen telkens aan bod, om overeenkomsten en verschillen tussen de modellen te verhelderen en om het voor de lezer hanteerbaar te maken: de theoretische en historische achtergrond, de uitgangspunten, de interventies, een concreet voorbeeld en een reflectie.
De praktijk van de communicatie komt ook in beeld aan de hand van foto’s uit de geestelijke verzorging, gemaakt door Hans Dornseiffen. Heel mooi wordt zo ook visueel duidelijk dat een model altijd vlees en bloed moet worden in de concrete ontmoeting tussen twee unieke mensen. Dat maakt dat een model nooit ‘sec’ voorkomt in de praktijk. Een pastor of geestelijk verzorger zal telkens nagaan wat in dit contact aangewezen is en daarbij zal vaak geput worden uit meerdere benaderingswijzen – ten bate van de ontwikkeling van de gesprekspartner – hetgeen het beslissende criterium is (en niet de eigen ‘voorliefde’ voor een bepaald model).
Voor de meeste benaderingen konden ook andere auteurs gevraagd worden. Wij hebben ons vooral gericht op mensen die in de praktijk met een bepaald model vertrouwd zijn en liefst niet eerder in Handelingen hun visie voor het voetlicht brachten. Niet alle mogelijke benaderingen konden een plek krijgen in dit themanummer. Zo zouden de contextuele benadering en de daarmee verwante systeemgeoriënteerde benadering zeker aparte aandacht verdienen. We hopen daar later aandacht aan te kunnen besteden in dit tijdschrift. Hetzelfde geldt voor de onderzoeksmatige insteek ten aanzien van het levensverhaal, evenals voor de pastoraal-therapeutische benadering.
In een inleidend artikel bieden we een schets van communicatie en gesprek in geestelijke verzorging en pastoraat, waarmee we tegelijk het kader van dit themanummer aangeven, namelijk dat we focussen op de directe interactie tussen pastor/geestelijk verzorger en gesprekspartner. Ook geven we een kort historisch overzicht van enkele theoretische pogingen om deze interactie te analyseren en te rubriceren. Tot besluit blikken we terug op de ‘oogst’ van dit nummer en kijken we vooruit naar mogelijke en/of gewenste ontwikkelingen ten aanzien van hun communicatie in de toekomst.
Met dit themanummer is dus zeker niet alles gezegd over communicatie van pastores en geestelijk verzorgers. We hopen dat het nummer zijn weg vindt in onderwijs en nascholing. Langs die weg zou het ertoe kunnen bijdragen dat geestelijk verzorgers en pastores over meer dan één register beschikken in hun contacten en dat ze op basis van wat hun gesprekspartners nu nodig hebben de juiste benaderingswijze inzetten.

 

Jos Pieper & Wim Smeets, Communicatie in geestelijke verzorging en pastoraat

 

Ook voor pastores en geestelijk verzorgers is communicatie het hart van hun werk. Zij hebben vaak weinig andere instrumenten dan wat zij als persoon in de ontmoeting inbrengen en proberen voor anderen te betekenen. Daarom luistert het zo nauw wát ze precies in die communicatie inbrengen. In dit themanummer van Handelingen gaat het over zulke zogenaamde interventies van de pastor of geestelijk verzorger.

 

Reijer J. de Vries, Het verkondigende gespreksmodel

In het pastorale verkondigende gespreksmodel beweegt het gesprek zich op twee niveaus: ‘opnemen’ en ‘meenemen’. Hierbij horen de communicatievormen ‘luisteren’ en ‘aanspreken’. Omdat de Geest mensen inschakelt, pleit Eduard Thurneysen – belangrijkste vertegenwoordiger van dit model – ervoor gebruik te maken van alle beschikbare psychologische en pedagogische middelen. Minder bekend is dat hij ook het belang erkent van oefening in communicatieve vaardigheden.

 

Hans Evers, Levensbeschouwelijke counseling. Over zin en samenhang

Bij levensbeschouwelijke counseling verloopt het gesprek als ‘interview’, met minimale inmenging van de counselor. De cliënt krijgt alle ruimte om zijn leven te onderzoeken. Nauwlettend wordt daarbij het taalgebruik gevolgd, als een manier bij uitstek waarmee de cliënt zijn bestaan telkens opnieuw realiseert en bewust is.

 

Ren van Schrojenstein Lantman, Het levensverhaal in methodische varianten. Narratieve gespreksvoering in pastoraat en geestelijke verzorging

Bij het optekenen van het levensverhaal van iemand die ouder wordt, gaat het om het leven zoals hij dat zelf ervaart, en om de manier waarop hij het zelf vorm wil geven. Het vraagt wel om vertrouwen tussen gespreksbegeleider en geprekspartner. Van deze narratieve aanpak worden in dit artikel vijf methodische varianten onderscheiden en kort besproken, waarna de symbolische methode met een voorbeeld wordt uitgewerkt.

Jackde Groot, Nijmeegse methode voor morele counseling
Een cliënt komt bij de geestelijk verzorger met een vraag: ‘Wat moet ik doen?’, of: ‘Ik weet niet wat ik moet kiezen…’ of: ‘Wat ik wil, mag dat eigenlijk wel?’ Voorbeelden die vragen om verheldering vanuit een ethisch of moreel kader, als de oorzaak van de twijfel niet ligt in gebrek aan betrouwbare informatie, (zelf)verwijt of anderszins. In principe zijn dit voorbeelden die benaderd kunnen worden vanuit de ‘Nijmeegse methode voor morele counseling’, ontwikkeld met gebruikmaking van inzichten van Carl Rogers, Paul Ricoeur en John Brennan.

 

Florus Kruyne, Oplossingsgerichte gespreksvoering

De ‘Solution Focused Brief Therapy’ (SFTB) is te typeren als een ‘oplossingen-opbouwer’. Deze pastorale methode komt het meest tot zijn recht waar mensen een zekere vraag, wens of doel hebben. Ook als die vraag nog sluimerend is en het doel niet meer, maar ook niet minder dan het hoofd boven water te houden. Het ‘taalspel’, hoe je de dingen benoemt (labeling), speelt in deze oplossingsgerichte benadering een cruciale rol.

 

Jacqueline van Meurs, Wachten met de wachtenden.Geestelijke begeleiding in een zorginstelling

Geestelijk begeleiders vandaag de dag maken meer en meer kennis met mensen die niet over een taal beschikken, of niet actief gebruik kunnen maken van een referentiekader, zoals de christelijke traditie, om de eigen ervaringen uit te drukken. Geestelijke begeleiding is dan vooral ook wachten. En met name dat wachten, processen de tijd geven, krijgt nauwelijks nog de ruimte in ziekenhuis of zorginstelling. Toch kunnen patiënten worden uitgenodigd om contemplatie en de passiviteit van het wachten toe te laten.

 

Jorien Schippers, Krijg je een hand of neem je hem?

Er zijn talloze soorten gesprekken en ontmoetingen. Deze bijdrage zet uiteen dat een ontmoeting niet begint met de eerste woorden die klinken. Daarvóór is er al heel veel gebeurd. Wat dan wel en welke invloed heeft dat op het gesprek? En wat kunnen de basisinzichten van de haptonomie bijdragen aan het gesprek in pastoraat en geestelijke verzorging?

 

Annemie Dillen & Wim Smeets, Methodisch bewuste gespreksvoering door pastores en geestelijk verzorgers

Wat hebben geestelijk verzorgers en pastores aan allerlei gespreksmodellen? Aan het einde van dit themanummer blikken we terug, verzamelen de oogst van de verschillende bijdragen en reflecteren op de betekenis voor het dagelijkse werk van pastores in gemeenten en parochies en van geestelijk verzorgers in instellingen voor zorg en justitie en bij defensie.

 

Ciska Stark, Duurzaam preken in een veranderende cultuur. Trendwatching homiletiek

Dit artikel schetst een beeld van trends op het terrein van de homiletiek, de wetenschappelijke discipline van de prediking. Ontwikkelingen van de laatste vijf jaar passeren de revue. Het gaat daarbij om de grote lijnen aan thema’s, modes en onderliggende tendensen in het homiletisch onderzoek die de auteur meent waar te nemen uit bestudering van enkele seizoenen homiletische publicaties. Het belangrijkste signaal dat naar voren komt, lijkt vooral het streven te zijn naar een kwalitatieve verandering in de zin van verbetering van de prediking.

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Subcategorieën